Η μετφορμίνη, ένα από τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα φάρμακα για τον διαβήτη τύπου 2 εδώ και δεκαετίες, επιστρέφει στο επίκεντρο της συζήτησης για τη μακροζωία. Νέα ερευνητικά δεδομένα αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον γύρω από ένα ερώτημα που απασχολεί επιστήμονες της γήρανσης τα τελευταία χρόνια: θα μπορούσε ένα κοινό φάρμακο να επηρεάζει τους μηχανισμούς της βιολογικής γήρανσης; 

Σε πρόσφατη ανάλυση δεδομένων από τη μακροχρόνια αμερικανική μελέτη Women’s Health Initiative, ερευνητές παρατήρησαν ότι γυναίκες με διαβήτη τύπου 2 που λάμβαναν μετφορμίνη εμφάνιζαν περίπου 30% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου πριν από την ηλικία των 90 ετών, σε σύγκριση με όσες λάμβαναν άλλη κατηγορία αντιδιαβητικών φαρμάκων (σουλφονυλουρίες). 

Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τον όρο “exceptional longevity” για την επιβίωση έως και μετά τα 90 έτη — μια ηλικία που θεωρείται δείκτης εξαιρετικής μακροζωίας. Ωστόσο, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η μετφορμίνη προκαλεί μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Καταγράφει συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση, κάτι που σημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερες κλινικές δοκιμές. 

Γιατί όμως η μετφορμίνη ενδιαφέρει τους επιστήμονες της γήρανσης;

Το φάρμακο φαίνεται να επηρεάζει μηχανισμούς που σχετίζονται με τη βιολογική φθορά, όπως:

• μεταβολισμό γλυκόζης και ινσουλίνης
• κυτταρικό στρες και οξειδωτική βλάβη
• φλεγμονώδεις διεργασίες
• σηματοδοτικά μονοπάτια που σχετίζονται με τη γήρανση, όπως το AMPK και το mTOR  

Αυτοί οι μηχανισμοί έχουν οδηγήσει ορισμένους ερευνητές να χαρακτηρίσουν τη μετφορμίνη ως πιθανό gerotherapeutic — μια κατηγορία παρεμβάσεων που στοχεύουν όχι σε μία ασθένεια, αλλά στη διαδικασία της γήρανσης συνολικά. 

Παρά τον ενθουσιασμό, η επιστημονική εικόνα παραμένει σύνθετη. Ορισμένες μελέτες σε ζώα δεν έδειξαν σημαντική αύξηση της διάρκειας ζωής, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι το όφελος ίσως αφορά περισσότερο τα χρόνια υγιούς ζωής (healthspan) παρά την ίδια τη μακροζωία. 

Ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι αν η μετφορμίνη «παρατείνει τη ζωή», αλλά αν βρισκόμαστε στην αρχή μιας νέας εποχής όπου η γήρανση θα αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως βιολογική διαδικασία που μπορεί να τροποποιηθεί — και όχι μόνο ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα του χρόνου.

Editorial | EMPHYSIS